Gastouderopvang vindt plaats in een huiselijke omgeving, bij jou thuis of bij de vraagouder. Je leest hier welke opleiding, verklaringen en praktische afspraken nodig zijn. Ook leggen we uit wat er sinds 1 juli 2026 extra geldt.
Je begint met een diploma en eerste hulp
Om gastouder te worden, heb je een geschikt diploma nodig. De lijst met geldige diploma’s staat in de Wet kinderopvang. Staat jouw diploma er niet bij, dan kun je bij DUO laten beoordelen of het toch voldoet.
Er zijn ook twee oudere mogelijkheden. Het certificaat goed gastouderschap telt mee als je dit vóór 2011 behaalde. Ook een Ervaringscertificaat kan voldoen, als je dit vóór 1 januari 2012 behaalde.
Naast je diploma heb je een geregistreerd certificaat Eerste Hulp aan Kinderen nodig. Dit certificaat moet dus geregistreerd zijn. Alleen een algemene cursus eerste hulp is niet automatisch voldoende.
Je moet minimaal 18 jaar oud zijn. Tijdens de opvang spreek je Nederlands, Fries of een erkende Nederlandse streektaal. Dat geldt voor de opvanguren.
Een passend diploma en eerste hulp zijn dus de basis. Daarna volgen de verklaringen, registratie en afspraken over de opvanglocatie.
Je werkt via een gastouderbureau
Iedere gastouder moet aangesloten zijn bij een gastouderbureau. Dat bureau schrijft je in bij het Landelijk Register Kinderopvang. Zonder aansluiting bij een gastouderbureau kun je niet als gastouder werken.
Vraag vooraf wat het bureau voor jou en de ouders doet. Vraag ook welke afspraken in het contract staan. Doe dat voordat je een contract ondertekent. De taken en begeleiding kunnen per bureau worden uitgelegd.
Sinds 1 juli 2026 mag je bij maximaal twee gastouderbureaus ingeschreven staan. Stap je over naar een ander bureau, dan mag je tijdelijk bij drie bureaus staan. Sta je al bij meer dan twee bureaus ingeschreven, dan mag je bestaande contracten met ouders afmaken.
Het gastouderbureau heeft een pedagogisch beleidsplan. Jij werkt volgens dat plan. Ook volg je het veiligheids- en gezondheidsbeleid van het bureau. Daarnaast werk je volgens de Meldcode Huiselijk geweld en kindermishandeling.
Het bureau begeleidt je bij de opvang. Vanaf 1 juli 2026 krijg je ieder jaar minimaal drie uur pedagogische coaching van ieder gastouderbureau waarbij je staat ingeschreven. De coaching sluit aan bij jouw behoefte om je opvang goed uit te voeren.
Je hebt een VOG en registratie nodig
Je hebt een Verklaring Omtrent het Gedrag nodig. Ook moet je ingeschreven staan in het Personenregister Kinderopvang. Dit geldt voor alle volwassenen die werken of wonen op de plek waar je kinderen opvangt.
De registratie geldt dus niet alleen voor jou. Wonen er andere volwassenen op de opvanglocatie, dan vallen zij ook onder deze regel. Hetzelfde geldt voor volwassenen die daar werken.
Je moet goed telefonisch bereikbaar zijn voor de ouders of verzorgers. Ook moet je zorgen voor goede vervanging als dat nodig is. Bespreek daarom met het gastouderbureau hoe je dit regelt.
Je houdt als gastouder een administratie bij. Die administratie bewaar je minimaal zeven jaar. Verder heb je verschillende verzekeringen nodig. Welke verzekeringen passen bij jouw situatie, vraag je aan het gastouderbureau of een brancheorganisatie.
De opvangplek en het aantal kinderen kennen regels
Gastouderopvang gebeurt in een huiselijke omgeving. Dat kan jouw woning zijn. Het kan ook de woning van de vraagouder zijn.
Aan de locatie gelden eisen. Ook bestaan er regels voor het aantal kinderen dat je mag opvangen. De precieze eisen hangen samen met de opvanglocatie en de regels voor gastouderopvang.
Je moet dus niet alleen kijken naar de ruimte in huis. Ook de registratie van de locatie en het aantal kinderen horen bij de voorbereiding. Vraag het gastouderbureau welke voorwaarden op jouw situatie van toepassing zijn.
De opvang kan flexibel zijn. Dat past bijvoorbeeld bij ouders met onregelmatige werktijden. Flexibele opvang kan alleen als de afspraken tussen de ouders en de opvang daarbij aansluiten.
De gemeente is verantwoordelijk voor toezicht en handhaving in de kinderopvang. De GGD voert dit toezicht uit in opdracht van de gemeente. Ieder gastouderbureau krijgt minimaal één keer per jaar bezoek van de GGD. Per gemeente inspecteert de GGD ieder jaar de helft van de gastouderlocaties.
Na een inspectie maakt de GGD een rapport. Daarin staan de bevindingen en een advies aan de gemeente. Ook de reactie van de gastouder of het gastouderbureau staat erin. Locaties en inspectierapporten staan in het Landelijk Register Kinderopvang. Op Opvanggids kun je zien hoe inspectiegegevens worden weergegeven.
lees hoe wij inspectiegegevens weergeven
Sinds 1 juli 2026 maak je een pedagogisch werkplan
Sinds 1 juli 2026 heeft iedere gastouder een pedagogisch werkplan. Daarin beschrijf je hoe je het pedagogisch beleidsplan van jouw gastouderbureau in de praktijk uitvoert.
Je beschrijft ook hoe je de ontwikkeling van kinderen volgt. Dat hoeft geen lang document te zijn. Volgens de uitleg kan het ook een praatplaat, video, filmpje of collage zijn. Je mag het plan dus zelf vormgeven.
Je werkt vervolgens volgens je eigen pedagogisch werkplan. Het gastouderbureau kan helpen bij het maken ervan. Vraag vooraf welke ondersteuning het bureau geeft.
Leg je informatie vast over de ontwikkeling van kinderen, dan gelden privacyregels. Je moet daarvoor uitdrukkelijk toestemming vragen aan de ouders. Dat geldt ook als je de informatie wilt delen met iemand anders dan de ouder.
Denk daarbij bijvoorbeeld aan school of buitenschoolse opvang. Zonder uitdrukkelijke toestemming mag je deze ontwikkelingsinformatie niet zomaar delen.
Nieuwe gastouders volgen een pedagogische module
Voor gastouders die na 1 juli 2026 starten, geldt een nieuwe opleidingseis. Hun opleiding moet een verplichte pedagogische module bevatten.
Sommige opleidingen voldoen zelfstandig aan deze eis. Andere opleidingen tellen alleen mee als je daarnaast een aanvullende pedagogische module volgt. Welke opleidingen en modules gelden, staat in de ministeriële regeling.
Controleer daarom vóór je een opleiding kiest of die aan de nieuwe eis voldoet. Vraag dit na bij het gastouderbureau of kijk welke opleiding op de officiële lijst staat. Een diploma alleen is voor nieuwe gastouders niet altijd genoeg.
Ben je eenmaal gestart, dan blijf je leren. Iedere gastouder volgt jaarlijks zeven uur permanente educatie. Je kiest zelf hoe je die uren invult. De scholing moet wel aansluiten bij je werk als gastouder en bijdragen aan verantwoorde kinderopvang.
Daarnaast krijg je ieder jaar minimaal drie uur pedagogische coaching per gastouderbureau. Sta je bij twee bureaus ingeschreven, dan krijg je coaching van beide bureaus.
Iedere gastouder moet sinds 1 juli 2026 ook een achterwacht hebben. Dat is een volwassene die in een noodsituatie binnen vijftien minuten bij de opvanglocatie kan zijn. Deze regel geldt ook als je maar één kind opvangt.
Ook je inschrijving als ondernemer kan nodig zijn
Je moet je inschrijven in het Handelsregister van de Kamer van Koophandel als je aan de voorwaarden voor ondernemerschap voldoet.
Dat is bijvoorbeeld het geval als je kinderen opvangt als dienst, daarvoor per uur betaald krijgt en zaken doet met anderen dan familie of vrienden. De inschrijving hangt dus af van hoe je de opvang organiseert.
Vang je alleen kinderen op van familie of vrienden en krijg je geen vergoeding per uur, dan ziet de Kamer van Koophandel je niet als ondernemer. Ben je ook niet aangesloten bij een gastouderbureau, dan hoef je je volgens de gegeven uitleg niet in te schrijven.
Na een inschrijving bij de Kamer van Koophandel krijgt de Belastingdienst jouw gegevens automatisch. Je hoeft je bedrijf dan niet apart bij de Belastingdienst aan te melden.
Een praktische eerste stap is contact opnemen met een gastouderbureau. Bespreek daar je diploma, eerstehulpcertificaat, opvanglocatie en verzekering. Vraag ook welke documenten je nodig hebt voor de registratie.
Daarna kun je nagaan of je VOG en inschrijving in het Personenregister geregeld zijn. Controleer ook of alle volwassenen op de opvanglocatie geregistreerd moeten worden. Pas vervolgens de afspraken over bereikbaarheid, vervanging en de achterwacht toe.
Als gastouder krijg je dus te maken met opleiding, registratie, administratie en toezicht. Sinds 1 juli 2026 horen daar ook een pedagogisch werkplan, jaarlijkse scholing, coaching en een achterwacht bij.
Veelgestelde vragen
Kan ik gastouder worden zonder diploma?
Meestal heb je een geschikt diploma nodig. DUO kan beoordelen of een diploma dat niet op de lijst staat toch voldoet. Ook oudere certificaten kunnen onder voorwaarden meetellen.
Moet ik altijd bij een gastouderbureau aangesloten zijn?
Ja, gastouders moeten aangesloten zijn bij een gastouderbureau. Het bureau schrijft de gastouder in bij het Landelijk Register Kinderopvang en begeleidt de opvang.
Wat verandert er sinds 1 juli 2026?
Gastouders maken een pedagogisch werkplan en volgen jaarlijks zeven uur scholing. Ook krijgen zij minimaal drie uur pedagogische coaching per gastouderbureau en moeten zij een achterwacht hebben.
Dit artikel is geschreven op basis van de volgende bronnen. Bij twijfel is de originele publicatie leidend.
